síðasti kaflinn

Mér finnst óneitanlega svolítið skrýtið að hugsa til þess að á morgun kemur síðasta Harry Potter bókin út. Það eru komin rúm átta ár síðan ég las fyrstu þrjár bækurnar í rykk eftir að hafa lesið umfjöllun um nýútkomna þriðju bókina í ensku dagblaði, þar fengu bækurnar svo mikið lof að ég fór út í næstu bókabúð og keypti fyrstu bókina til að afsanna það. En í staðinn féll ég fyrir þeim og þótt þetta séu í grunninn barnabækur þá er svo margt við þær, húmor, spenna (sérstaklega í síðustu bókunum), skemmtilegar persónur og alveg óendanlegir möguleikar til að pæla í hvað muni gerast næst og hvernig persónur muni þróast eða í hvaða nýju ljósi þær geta birst. En það sem að mér þykir best við bækurnar er að ég verð aftur lítil þegar ég les þær, því þá höfðu allar bækur (næstum sama hversu illa þær voru skrifaðar) ákveðinn ævintýraheim að geyma sem hægt var að gleyma sér fullkomlega í. Með aldrinum og (vonandi) sífellt gagnrýnni hugsun þá verður erfiðara að finna bækur sem hafa þennan sjarma.

Ég er reyndar ekki hrifin af þessu Potter æði, fannst miklu skemmtilegra að eiga bækurnar „ein“, en þegar ég kom heim með þær í farteskinu haustið 1999 hafði varla nokkur heyrt talað um þær. Samt ætla ég að kíkja á raðastemninguna annað kvöld (eða eiginlega í kvöld þar sem það er komið fram yfir miðnætti) og kannski lauma mér í eina klukkan ellefu og kaupa eintak. Það verður þó örugglega mjög skrýtið að lesa þessa síðustu bók en vegna meðfæddrar forvitni dettur mér ekki í hug að mér takist að treina mér lesturinn neitt.


Niðurstaðan úr þessu prófi hér að neðan er frekar jákvæð, en sjáum til hvernig ástandið verður eftir ár ;p

You Have Not Been Ruined by American Culture

You're nothing like the typical American. In fact, you may not be American at all. You have a broad view of the world, and you're very well informed. And while you certainly have been influenced by American culture (who hasn't?), it's not your primary influence. You take a more global philosophy with your politics, taste, and life. And you're always expanding and revising what you believe.

Has American Culture Ruined You?

blaðalestur

Áðan fékk ég mjög svo skemmtilegt símtal. Í mig hringdi maður frá Gallup og vildi kanna dagblaðalestur minn. Fyrst spurði hann mig um hversu oft ég hefði flett Mogganum undanfarna viku, ég varð nú að viðurkenna að það hefði verið sjaldan, síðan spurði hann um Fréttablaðið og ég sagðist fletta því svona þrisvar til fjórum sinnum í viku í fimm til tíu mínútur í senn (eða sem samsvarar því að byrja aftast og hraðlesa allt fram að teiknimyndasögunum, snúa blaðinu svo við og líta yfir fyrirsagnir og lesa þær fréttir á fremstu síðunum sem vekja áhuga minn). Blaðið lít ég svo nánast aldrei í - hef samt ekkert á móti því, það er bara ekki á ratsjánni.

Þá var ég spurð hvort ég læsi DV daglega, ég játti því, og þá hvað lesturinn tæki langan tíma í hvert sinn og svaraði ég því til að oft væru það á bilinu sjö til níu klukkustundir. Til skýringar bætti ég svo við að ég ynni við að prófarkalesa það og þess vegna færi svo mikill tími í lesturinn. Maðurinn hló bara að því og skráði að ég læsi DV í meira en klukkutíma á dag (hæsti flokkurinn). Það hífir vonandi meðaltal á lestri blaðsins eitthvað upp - spurning hvort þetta sé samt ekki smá svindl.

meiri málfasismi (eins og sumir myndu orða það)

Þetta blogg stefnir óðum að því að verða málfarsnöldurblogg. Þessa dagana fer það nefnilega alveg ógurlega í taugarnar á mér þegar talað er um myndirnar Pan's Labyrinth, The Life of Others og Science of Sleep. Ekki það að myndirnar eigi ekki umfjöllunina skilið heldur finnst mér það afkáralegt að þegar talað er um spænskar, þýskar og franskar myndir á íslensku séu enskir titlar þeirra notaðir (versta dæmið var þó þegar danska myndin Gamle mænd i nye biler hét á Íslandi Old Men in New Cars). Það væri miklu eðlilegra að að nota heiti þeirra á frummálinu eða bara íslensku þýðinguna, algjör óþarfi að nota enska titilinn. Þessi tilhneiging til að nota ensku minnir svolítið á dæmið um Richard Clayderman - en nafn hans er iðulega borið fram upp á enskan máta þótt þýskt sé (Ritsjard í stað Rihjard). Kannski er enska í augum margra hin nýja latína, allt verður miklu flottara og fræðilegra á þeirri tungu.

Ég vildi líka gjarnan að heiti á enskum og bandarískum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum væru oftar íslenskuð, svona eins og var í gamla daga, þegar allt var þýtt (meira að segja Koppafeiti). Það er nefnilega miklu skemmtilegra að tala um Staupastein, Steinaldarmennina, Hver á að ráða?, Fyrirmyndarföður og Prúðuleikarana en Cheers, The Flintstones, Who's the Boss, The Cosby Show og The Muppet Show. Þó að RÚV haldi sig vissulega fast við það kerfi er það ekki nóg, því Stöð 2 og Skjár einn eru á góðri leið með að sleppa því að nota íslensku þegar kemur að dagskrárkynningum. Ég get upp að vissu marki (mjög takmörkuðu þó) skilið rökstuðninginn fyrir því að eingöngu ensku heitin séu notuð þótt mér finnist það ekki fallegt - en þegar ég sá á Skjá einum þætti um Hróa hött, sem bera ekki einungis heitið Robin Hood, heldur er aðalpersónan í íslenskum undirtexta nefnd Robin en ekki Hrói (og það sama gilti um nöfn annarra persóna), þá slökkti ég á tækinu af hneykslun ;o)

jamm

Það er óneitanlega skrýtin tilhugsun að eftir þrjár vikur fer ég og kem ekki aftur til landsins fyrr en um jólin. Mér hefur alltaf fundist svo langt í brottförina, en þrjár vikur eru víst fljótar að líða og ekki síst þegar tekið er tillit til alls sem ég á eftir að gera. Af minni alkunnu skipulagssemi er ég þó búin að gera lista yfir allt sem er ógert (og hann er langur), en lengra hefur það ekki náð. Enda sló það mig ekki fyrr en um síðustu helgi að ég sé í raun að fara, því þá byrjaði ég að kveðja fólk sem ég á eftir að sakna. Gunnhildur stakk af til Þýskalands með Lóu og kemur ekki fyrr en eftir að ég fer svo ég sé hana ekki fyrr en í desember (en ég mæli með blogginu þeirra). Afi og amma eru fyrir vestan og ég fer líklega ekki aftur þangað fyrr en í fyrsta lagi um jólin.

Annars var dvölin á Ísafirði í hæsta máta yndisleg og hefði að ósekju mátt vara lengur en í fjóra daga. Ég fór þangað með mömmu og tíminn leið við heimsóknir, bókalestur og algjöra afslöppun, helstu „áhyggjur“ hvers dags fólust í því hvað ætti að skoða þann daginn, hvaða bók ætti að lesa næst og hvað ætti að hafa í kvöldmatinn. Alveg hreint dásamlegt þegar hægt er að skilja allt stressið eftir í bænum og njóta bara lífsins.

Og ekki má gleyma hinni stórgóðu stjörnuspá dagsins: Meyja: Það eyðileggur fyrir þér að vera tilfinningasamur í þeim verkefnum sem nú fara í hönd. Þau eru mjög mikilvæg - þú gætir bjargað alheiminum. Kannski eins gott að drífa í að gera eitthvað af því sem er á listanum góða ;o)

orð & bækur

Ég varð áðan virkilega fúl út í þá útgáfu orðabókarinnar sem við notum við vinnuna og gengur stundum undir gælunafninu Mörður. Hún gefur upp að það megi segja versla eitthvað þegar sú regla sem ég hef alltaf heyrt að sé algild og ég nota og passar við málkennd mína er að maður verslar einhvers staðar en kaupir eitthvað. Þetta er samt ekki í fyrsta skipti sem bókin ergir mig, því samkvæmt henni má, þvert á allar reglur sem ég hef lært, skrifa snéri í stað sneri og samrýmdur í stað samrýndur og margt fleira sem ég nenni ekki að telja upp núna en hefði leitt til rauðra strika hefði ég skrifað það á stafsetningarprófi eða í ritgerð.

Annars er ég að lesa alveg yndislega bók núna sem heitir Lost for Words - the Mangling and Manipulating of the English Language eftir John Humphrys sem er víst frægur á Englandi og hefur unnið sem pistlahöfundur í dagblöðum og verið þáttastjórnandi og fréttaþulur á BBC. Maðurinn er meinfyndinn og gerir grín að alls kyns ambögum sem hafa rutt sér til rúms í ensku. Ekki síst þegar fólk tekur upp á því að flækja einfaldan orðaforða og orðanotkun af því að það heldur að það sé fínt. Margt af því sem hann talar um má auðveldlega heimfæra upp á íslensku, þó svo að við virðumst vera komin mun styttra eftir þessum vegi til glötunar en Englendingar ;o)

Talandi um bækur, þá er ég farin að efast um raunveruleikaskyn mitt. Ég hikstaði ekkert á því að lesa bók um daginn sem fjallaði um galdramenn, vampírur, álfa og uppvakninga (þar af einn risaeðluuppvakning) á götum Chicago en átti í mesta basli með að samþykkja trúverðugleika bókar sem ég las nokkrum dögum síðar og fjallaði um kvenlögfræðing frá London sem fann lífshamingjuna í því að verða ráðskona í litlu sveitaþorpi og læra að þrífa og elda (reyndar fékk hún að liggja í sólböðum á milli og tæla garðyrkjumanninn).

Núna er svaka stuð í bakgarðinum hjá mér. KR og Fram eru að spila og á KR-vellinum er sko hitað almennilega upp með alls kyns slögurum og hátalarakerfið stillt svo hátt að glymur í hverfinu og svo sungið og hrópað og púað á meðan á leiknum stendur. Verst að ég sé ekki almennilega á völlinn héðan en stemningin skilar sér fullkomlega.

villur

Ég grínaðist á tímabili oft með það að hið fullkomna starf fyrir mig væri að fá borgað fyrir að lesa. Sá lestur sem ég hafði í huga var svo sannarlega ekki prófarkalestur (enda var þetta áður en ég vissi að það væri atvinnugrein og löngu áður en ég uppgötvaði að það væri ekki skilyrði fyrir blaðamenn að vera góðir í íslensku), heldur bækur mér til skemmtunar. Ég komst næst því hluta úr sumrunum þegar ég var 16 og 17 og vann á skiptiborði, því þegar lítið var að gera gat ég nýtt vinnutímann í lestur.

Þetta sýnir bara að draumar geta ræst allt öðru vísi en ætlað var. Mér líður oft eins og vélmenni í vinnunni, lifandi villuleitarforrit, og það hjálpar svo sannarlega ekki til að til þess að halda einbeitingu þarf ég að slökkva á meirihluta heilastarfseminnar, sem ég held að sé alls ekki hollt og veldur því að ég er eins og heilalaus ljóska þegar ég þarf að eiga samskipti við fólkið í kringum mig. Sem betur fer verð ég orðin fyrrverandi (ekki fyrrum!) prófarkalesari innan tveggja mánaða.

Einn ljós punktur er þó við starfið og það eru skemmtilegu villurnar, sem oft eru svo fáránlegar og fyndnar að þær geta bjargað deginum. Ég hef alltaf ætlað að safna þeim en það hefur því miður ekki náð lengra en að hripa sumar niður á blað. Við tiltekt í gær fann ég svo nokkur þessara blaða og hér eru því dæmi um nokkrar góðar villur.


„Í eigu auðkylfingsins Donalds Trump.“

„Plantan festi hljómsveitina í sessi.“

„Þættirnir hafa fengið góða góma vestanhafs.“

„Ef hann hefði svikið hana á altarinu.“

„Býður upp á nýbreytni frá grillmat og kjötiðnaðarvörum.“

„Hann kemst í sögubrækurnar.“

„Hún elskar andlega þenkjandi bækur.“

„Hins vegar nýtast bökunarkartöflurnar sem komu heim úr bústaðnum um helgina.“

„Hún skar sig út á verðlaunapallinum.“

„Og foreldrum er ekki lengur heimilt að skíra börn sín í höfuðið á japönskum bílum.“

„Að lokum rennið mjúkum kolablýanti inn í augað.“

„Ranía drottning Jórdaníu sameinaðist Hollywood-leikkonunni Reneé Zellweger í síðasta mánuði.“

„Hún vekur athygli hvar sem hún fer vegna glæsileika síns og mannúðarmálanna sem hún framfylgir af ástríðu.“

„Uma kvæntist Ethan.“

„Í þrotabúi hundaræktarinnar.“

„Þar á meðal fyrrverandi forseti Íslands, frú Vigdís Grímsdóttir.“

andvaka

Ég held að Pavlov væri ekki ánægður með mig núna. Þrátt fyrir að eiga að búa yfir meiri rökhæfni en hundarnir hans virðist ég bara ekki geta lært af reynslunni og tengt saman orsök og afleiðingu. Ég á nefnilega ekki að drekka kaffi, virðist bara alls ekki þola það, ekki nóg með að koffín fari illa með húðina heldur veldur það líka andvökum (líkt og núna), ég tala nú ekki um þegar ég asnast til að drekka meira en einn bolla á dag.

Þó að kaffiþolið sé lítið vil ég bara svart, sykurlaust, rótsterkt kaffi og það hjálpar reyndar mjög við að halda einbeitingu í þessari tilbreytingalausu vinnu minni. Ef ég drykki ekki kaffi þá myndi ég að öllum líkindum sofna eða hætta að taka eftir textanum fyrir framan mig. Hins vegar er gjaldið fyrir þann lúxus hátt, að vera andvaka er ekkert gaman. Fátt uppbyggilegt hægt að gera á meðan maður reynir að sofna, sérstaklega þegar með hverri mínútunni sem líður styttist í fótaferðatíma. Með litlum svefni eykst líka þörfin á kaffi að morgni til að vakna og halda einbeitingu og þannig heldur vítahringurinn áfram og aldrei man ég eftir bölvun koffínsins fyrr en of seint.

Hins vegar getur verið að ég mistúlki kenningar Pavlovs hér að ofan og sé bara orðin svo hundhlýðin að það að vinna jafngildi því að drekka kaffi. Sumsé að þegar ég sest við tölvuna er eins og bjöllu sé sveiflað og ég hleyp (slefandi?) og næ mér í bolla af kaffi.